Ciężar blachy stalowej — jak obliczyć masę arkusza i detalu
Masa blachy przydaje się przy planowaniu transportu, projektowaniu konstrukcji i porównywaniu ofert. Dla stali liczy się ją prosto — z powierzchni, grubości i gęstości. Poniżej zebraliśmy wzór, tabelę dla typowych grubości i formatów arkuszy oraz przykład obliczenia masy detalu.
Wzór
Masa blachy to jej objętość pomnożona przez gęstość. Gęstość stali niestopowej — S235JR, S355, DC01 — przyjmuje się jako 7,85 kg/dm³, czyli 7850 kg/m³. Wynika z tego prosta zasada: każdy milimetr grubości to 7,85 kg na metr kwadratowy blachy.
gdzie a i b to wymiary arkusza albo detalu w metrach, a t — grubość blachy w milimetrach. Przykład: arkusz 1,5 × 3 m o grubości 3 mm waży 1,5 × 3 × 3 × 7,85 ≈ 106 kg.
Masa blachy stalowej — tabela
| Grubość | kg/m² | Arkusz 1000 × 2000 | Arkusz 1250 × 2500 | Arkusz 1500 × 3000 |
|---|---|---|---|---|
| 0,8 mm | 6,28 | 12,6 kg | 19,6 kg | 28,3 kg |
| 1 mm | 7,85 | 15,7 kg | 24,5 kg | 35,3 kg |
| 1,5 mm | 11,78 | 23,6 kg | 36,8 kg | 53,0 kg |
| 2 mm | 15,70 | 31,4 kg | 49,1 kg | 70,7 kg |
| 3 mm | 23,55 | 47,1 kg | 73,6 kg | 106,0 kg |
| 4 mm | 31,40 | 62,8 kg | 98,1 kg | 141,3 kg |
| 5 mm | 39,25 | 78,5 kg | 122,7 kg | 176,6 kg |
| 6 mm | 47,10 | 94,2 kg | 147,2 kg | 212,0 kg |
| 8 mm | 62,80 | 125,6 kg | 196,3 kg | 282,6 kg |
| 10 mm | 78,50 | 157,0 kg | 245,3 kg | 353,3 kg |
| 12 mm | 94,20 | 188,4 kg | 294,4 kg | 423,9 kg |
| 15 mm | 117,75 | 235,5 kg | 368,0 kg | 529,9 kg |
| 20 mm | 157,00 | 314,0 kg | 490,6 kg | 706,5 kg |
Masa teoretyczna — dla grubości nominalnej i gęstości 7,85 kg/dm³.
Dlaczego rzeczywista masa się różni
- Tolerancja grubości. Blacha 3 mm walcowana na gorąco może mieć według PN-EN 10051 grubość większą lub mniejszą o ok. 0,2 mm — to około 7% masy. Tolerancje opisaliśmy w artykule Blacha gorącowalcowana, zimnowalcowana i trawiona — różnice.
- Powłoka. Powłoka cynku Z275 to 275 g/m², łącznie po obu stronach — dla blachy 1 mm ok. 3,5% masy.
- Blachy ryflowane i łezkowe. Wzór na powierzchni dokłada masy; podaje ją tabela producenta.
- Masa w dokumentach. Huty i hurtownie podają masę teoretyczną albo zważoną — przy porównywaniu cen za kilogram warto sprawdzić, którą.
Masa detalu
Masę detalu liczy się z jego pola powierzchni, czyli z pola obrysu pomniejszonego o pola otworów. Przykład: płyta 300 × 200 mm z blachy 5 mm, z czterema otworami Ø13 mm.
- pole obrysu: 0,3 × 0,2 = 0,0600 m²,
- pole otworów: 4 × π × 0,0065² ≈ 0,00053 m²,
- pole detalu: ≈ 0,05947 m²,
- masa: 0,05947 × 5 × 7,85 ≈ 2,33 kg (bez otworów — 2,36 kg).
Pole detalu o dowolnym kształcie podaje każdy program CAD. Z tego samego kształtu, grubości i gęstości liczymy masę detalu w wycenie, a do ceny materiału doliczamy część odpadu z arkusza — opisaliśmy to w artykułach Od czego zależy cena cięcia laserowego i Materiał z magazynu czy powierzony — co wybrać do cięcia.
Inne materiały
| Materiał | Gęstość | Masa 1 m² przy grubości 1 mm |
|---|---|---|
| Stal niestopowa (S235JR, S355, DC01) | 7,85 kg/dm³ | 7,85 kg |
| Stal nierdzewna 1.4301 (304) | 7,9 kg/dm³ | 7,9 kg |
| Stal nierdzewna 1.4404 (316L) | 8,0 kg/dm³ | 8,0 kg |
| Aluminium (np. 5754, 6082) | ok. 2,7 kg/dm³ | ok. 2,7 kg |
| Mosiądz | ok. 8,5 kg/dm³ | ok. 8,5 kg |
| Miedź | 8,9 kg/dm³ | 8,9 kg |
Masę blachy z innego materiału liczy się tym samym wzorem, wstawiając jego gęstość w miejsce 7,85. Blacha aluminiowa o tej samej grubości waży mniej więcej jedną trzecią blachy stalowej — co z tego wynika dla sztywności detalu, opisaliśmy w artykule Stal czarna, nierdzewna czy aluminium — porównanie blach.
Mamy nadzieję, że tabela przyda się przy planowaniu zamówień. Pytania o masę konkretnych detali chętnie wyjaśnimy przy wycenie — rysunek można przesłać przez formularz kontaktowy.