S235JR, S355, DC01 czy ocynk — którą blachę stalową wybrać
Blachy stalowe różnią się wytrzymałością, powierzchnią i zachowaniem przy gięciu, spawaniu i malowaniu. Zestawiliśmy cztery rodzaje blach, z których często powstają detale cięte laserem, razem z tym, co ma dla nich znaczenie przy cięciu i dalszej obróbce.
Porównanie
| S235JR | S355J2 | DC01 | DX51D + Z | |
|---|---|---|---|---|
| Blacha | walcowana na gorąco | walcowana na gorąco | walcowana na zimno | ocynkowana ogniowo |
| Granica plastyczności | min. 235 MPa | min. 355 MPa | maks. 280 MPa | nieokreślona |
| Wytrzymałość na rozciąganie | 360–510 MPa | 470–630 MPa | 270–410 MPa | 270–500 MPa |
| Udarność | 27 J w +20 °C | 27 J w −20 °C | — | — |
| Powierzchnia | zgorzelina | zgorzelina | gładka, metaliczna | powłoka cynku |
Wartości według norm PN-EN 10025-2 (S235JR, S355J2), PN-EN 10130 (DC01) i PN-EN 10346 (DX51D). Granica plastyczności stali konstrukcyjnej dotyczy blach do 16 mm, a podana wytrzymałość S355 — blach od 3 mm.
S235JR — stal konstrukcyjna ogólnego przeznaczenia
Podstawowy gatunek stali konstrukcyjnej. Dobrze się spawa, gnie i tnie. Stosuje się go we wspornikach, płytach montażowych i konstrukcjach spawanych, które nie wymagają podwyższonej wytrzymałości. Oznaczenie czyta się tak: S — stal konstrukcyjna, 235 — najmniejsza granica plastyczności w MPa, JR — udarność 27 J badana w temperaturze +20 °C.
S355 — większa wytrzymałość
Granica plastyczności wyższa o około połowę niż w S235JR pozwala przy tym samym obciążeniu zastosować cieńszą blachę albo przy tej samej grubości przenieść większe obciążenie. Odmiany S355JR, S355J0 i S355J2 różnią się temperaturą badania udarności: +20 °C, 0 °C i −20 °C. Stosuje się ją w ramach, elementach nośnych i konstrukcjach bardziej obciążonych, a odmianę J2 — zwykle w konstrukcjach pracujących na zewnątrz i w niskich temperaturach.
Laserem S355 tnie się podobnie jak S235JR. Przy gięciu stal o wyższej wytrzymałości wymaga zwykle większego promienia i mocniej sprężynuje, co uwzględniamy przy doborze narzędzi.
DC01 — blacha zimnowalcowana
Blacha walcowana na zimno ma gładką, jasną powierzchnię bez zgorzeliny i zwykle dokładniejszą grubość niż blacha walcowana na gorąco. Dobrze się gnie i nadaje do malowania proszkowego, dlatego powstają z niej często obudowy, osłony i detale gięte. Z huty trafia zwykle lekko naoliwiona, co chroni ją przed rdzą — przed malowaniem powierzchnię się odtłuszcza.
Norma nie określa dla DC01 najmniejszej granicy plastyczności, tylko największą — przy tej blasze liczy się podatność na kształtowanie, a nie wytrzymałość. Blachy zimnowalcowane produkuje się głównie w grubościach do ok. 3 mm.
Blacha ocynkowana
Blacha stalowa, zwykle gatunku DX51D, pokryta ogniowo warstwą cynku. Oznaczenie powłoki, np. Z275, podaje masę cynku w gramach na metr kwadratowy, łącznie po obu stronach. Cynk chroni stal przed korozją, także w miejscach drobnych zarysowań. Stosuje się ją na osłony, obudowy i elementy narażone na wilgoć.
Przy cięciu laserowym:
- krawędź cięcia nie ma powłoki — stal jest w tym miejscu odsłonięta; w cienkiej blasze cynk z sąsiedniej powierzchni częściowo ją chroni, przy grubszej krawędź zabezpiecza się zwykle dodatkowo, np. farbą z dodatkiem cynku,
- przy samej krawędzi powłoka może się nieznacznie nadtopić albo odbarwić.
Gdy detal ma pracować na zewnątrz, stosuje się też odwrotną kolejność: cięcie z blachy czarnej, a potem cynkowanie ogniowe gotowego detalu. Powłoka obejmuje wtedy również krawędzie i otwory.
Zgorzelina
Na blasze walcowanej na gorąco zostaje zgorzelina — ciemnoszara warstwa tlenków powstała przy walcowaniu. Laser tnie przez nią zwykle bez przeszkód, ale przed malowaniem proszkowym zgorzelinę usuwa się najczęściej śrutowaniem albo trawieniem — farba położona na zgorzelinę może z czasem odpaść razem z nią. Blachy walcowane na gorąco bywają też dostępne jako trawione: oczyszczone ze zgorzeliny i naoliwione.
Krawędź po cięciu i jej przygotowanie do malowania opisaliśmy w artykule Tlen czy azot — krawędź po cięciu a malowanie i spawanie.
Z czego tniemy
Gatunki i grubości, w których wykonujemy zlecenia, pokazuje zestawienie — aktualizujemy je razem z sekcją materiałów na stronie głównej:
Stal
Stal konstrukcyjna S235JR
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 8
- 10
Stal zimnowalcowana DC01
- 0,8
- 1
- 1,5
Inny gatunek stali czarnej możemy wyciąć z materiału dostarczonego przez Państwa — opisaliśmy to na stronie cięcie z materiału powierzonego i w artykule Materiał z magazynu czy powierzony — co wybrać do cięcia.
Gdy do detalu potrzebne jest świadectwo odbioru materiału, np. 3.1 według PN-EN 10204, informację o tym można dopisać w zapytaniu — sprawdzimy, czy możemy je zapewnić.
Mamy nadzieję, że zestawienie ułatwi dobór blachy do konkretnego detalu. Pytania o materiał chętnie wyjaśnimy — przez formularz kontaktowy albo telefonicznie.