Oznaczenia stali: S235JR, S355J2+N i dawne St3S, 18G2A

Jak czytać symbol stali

Zasady tworzenia symboli stali opisuje norma PN-EN 10027-1. Symbol stali konstrukcyjnej składa się z kilku części — na przykładzie S355J2+N:

• S — stal konstrukcyjna; inne litery na początku symbolu to m.in. E — stal maszynowa, P — na urządzenia ciśnieniowe, L — na rury przewodowe, B — do zbrojenia betonu,
• 355 — najmniejsza granica plastyczności w MPa, dla najcieńszego zakresu grubości (w S355 — do 16 mm; w grubszych wyrobach wymagana wartość jest niższa),
• J2 — udarność: litera oznacza energię łamania, a znak po niej — temperaturę badania,
• +N — stan dostawy: normalizowanie albo walcowanie normalizujące.

Udarność — JR, J0, J2, K2

Udarność mówi, jak stal znosi uderzenie bez kruchego pęknięcia. Próbkę z karbem łamie się młotem wahadłowym w określonej temperaturze i mierzy pochłoniętą energię.

Litera J oznacza 27 J, K — 40 J, L — 60 J. Znak po niej to temperatura badania: R — pokojowa (+20 °C), 0 — 0 °C, 2 — −20 °C, 3 — −30 °C i tak dalej, co dziesięć stopni. Niższa temperatura badania to stal pewniejsza w konstrukcjach pracujących na mrozie i przy obciążeniach dynamicznych. Przy cięciu laserowym S355JR, S355J0 i S355J2 zachowują się tak samo.

Dopiski w symbolu

• +AR — stan surowy po walcowaniu,
• +N — normalizowanie albo walcowanie normalizujące,
• C — przydatność do kształtowania na zimno, np. S355J2C,
• W — stal trudnordzewiejąca, np. S355J2W według PN-EN 10025-5,
• N, M, Q po liczbie — stal drobnoziarnista normalizowana (S355N, PN-EN 10025-3), walcowana termomechanicznie (S355M, PN-EN 10025-4) albo ulepszana cieplnie (S690Q, PN-EN 10025-6),
• MC — stal walcowana termomechanicznie do kształtowania na zimno, np. S355MC, S420MC według PN-EN 10149-2; wybiera się ją często do detali giętych o podwyższonej wytrzymałości.

Blachy do kształtowania na zimno — DC, DD, DX

Symbole zaczynające się od D oznaczają wyroby płaskie do kształtowania na zimno. Druga litera mówi o sposobie walcowania:

• DC — walcowane na zimno, np. DC01, DC03, DC04 (PN-EN 10130),
• DD — walcowane na gorąco, np. DD11, DD13 (PN-EN 10111),
• DX — sposób walcowania nieokreślony, spotykany przy blachach powlekanych, np. DX51D + Z275 (PN-EN 10346).

Wyższa liczba oznacza lepszą podatność na tłoczenie: DC01 wystarcza do gięcia i prostego kształtowania, a DC04 i wyższe gatunki stosuje się przy głębszym tłoczeniu. Różnice między blachą walcowaną na gorąco i na zimno opisaliśmy w artykule Blacha gorącowalcowana, zimnowalcowana i trawiona — różnice.

Numer materiałowy

Oprócz symbolu każdy gatunek ma numer według PN-EN 10027-2. Numery spotyka się na świadectwach odbioru i w dokumentacji niemieckojęzycznej.

Dawne oznaczenia i ich odpowiedniki

Na starszych rysunkach spotyka się oznaczenia z wycofanych norm: polskiej PN-88/H-84020 (stale konstrukcyjne), PN-86/H-84018 (stale niskostopowe, np. 18G2A) i niemieckich DIN 17100 i DIN 1623.

Odpowiedniki są przybliżone — St3SX i St3SY to dawne odmiany nieuspokojona i półuspokojona, których obecna norma już nie przewiduje. Dawne i obecne normy różnią się wymaganiami co do składu chemicznego i zakresu badań, dlatego przy konstrukcjach nośnych o zamianie gatunku decyduje projektant. W dokumentacji amerykańskiej często spotyka się ASTM A36 — o granicy plastyczności 250 MPa, porównywany z S235JR albo S275JR.

Z czego tniemy

Gatunki i grubości, w których wykonujemy zlecenia, pokazuje zestawienie — aktualizujemy je razem z sekcją materiałów na stronie głównej:

Właściwości i zastosowania najczęstszych gatunków porównaliśmy w artykule S235JR, S355, DC01 czy ocynk — którą blachę stalową wybrać. Gatunek z dawnej dokumentacji chętnie pomożemy dobrać — pytanie można przesłać przez formularz kontaktowy.